Polskie Dokumenty Dyplomatyczne
  • e-Księgarnia
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter

Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1936

Redaktor tomu: Stanisław Żerko 
Współpraca Piotr Długołęcki

Warszawa 2011

ISBN 978-83-62453-05-4

Liczba stron: LXII + 946


Kolejny (czternasty) tom serii wydawniczej Polskie Dokumenty Dyplomatyczne zawiera 411 dokumentów ukazujących polską politykę zagraniczną w roku 1936.

Działania polskiej dyplomacji koncentrowały się na zabezpieczeniu interesów Rzeczypospolitej w sytuacji rosnącej siły hitlerowskich Niemiec przy równoczesnym uwzględnieniu zagrożenia ze strony ZSRR. Próbowano umocnić sojusznicze więzy z Francją (m.in. wizyta gen. Edwarda Rydza Śmigłego we Francji) oraz polepszyć relację z Wielką Brytanią.

Wiele uwagi poświecono remilitaryzacji Nadrenii, wybuchowi wojny domowej w Hiszpanii oraz podpisaniu niemiecko-japońskiego paktu antykominternowskiego.

Podstawę źródłową tomu stanowią materiały przechowywane w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Instytucie Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie oraz w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce. Do tomu włączono także akta Instytutu Hoovera, które są dostępne w Archiwum Akt Nowych w postaci mikrofilmów.

Dokumenty publikowane w tomie zostały ułożone chronologicznie, a korzystanie z tomu ułatwia rozbudowany indeks rzeczowy oraz regesty zawierające, krótki opis każdego z dokumentów. Tom wyposażono także w indeks osobowy, w którym podano informacje o funkcjach pełnionych w 1936 roku.


WSTĘP

POLSKA POLITYKA ZAGRANICZNA W 1936 R.

Podstawowym dylematem polskiej polityki zagranicznej w 1936 r. była – jak w latach poprzednich – konieczność zabezpieczenia najbardziej żywot­nych interesów Rzeczypospolitej w obliczu dynamizmu hitlerowskich Niemiec, przy uwzględnieniu potencjalnego zagrożenia ze strony ZSRR. Elementami osłabiającymi pozycję Polski w sposób zasadniczy były bierność i ugodowe wobec Berlina tendencje w polityce Francji i Wielkiej Brytanii. Stronę polską niepokoiło szczególnie dążenie Francji do rozluźnienia więzi sojuszniczych z Warszawą. Tymczasowym remedium na niepokojącą postawę Paryża i Lon­dynu miała być polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy, pod­pisana 26 stycznia 1934 r.

Troska o utrzymanie dobrych stosunków z Niemcami stanowiła jeden z głównych czynników określających kierunek polityki zagranicznej Rzeczy­pospolitej także w 1936 r. Podstawą strategii bezpieczeństwa pozostawała jednak umowa sojusznicza z Francją. Polskie kierownictwo próbowało re­witalizować układ dwustronny i nadać mu charakter partnerski. Usiłowało też zacieśnić relacje z Wielką Brytanią. Aksjomatem pozostało dążenie do ograniczania i wypierania wpływu ZSRR na bieg wydarzeń europejskich; rzutowało to m.in. na stosunki Polski z sojuszniczymi Francją i Rumunią. Pewnym ograniczeniem pola manewru Warszawy był brak oficjalnych relacji z Litwą oraz zły stan stosunków z Czechosłowacją.

Spośród wydarzeń, które absorbowały uwagę polskiego kierownictwa w 1936 r., na plan pierwszy wysuwała się remilitaryzacja Nadrenii i kon­sekwencje tego wydarzenia, w tym – próby zastąpienia układów lokarneńskich nowym układem (tzw. pakt zachodni). Mniejsze znaczenie miało z punktu widzenia Warszawy zakończenie wojny włosko-etiopskiej (Polska jako pierw­sza zniosła sankcje nałożone na Włochy przez Ligę Narodów), wybuch wojny domowej w Hiszpanii oraz podpisanie niemiecko-japońskiego tzw. paktu antykominternowskiego. W sposób bezpośredni angażowała się polska dyplo­macja w sprawy dotyczące sytuacji w Wolnym Mieście Gdańsku, zwłaszcza po incydencie związanym z wizytą krążownika „Leipzig”. Polska w sposób szcze­gólny była zaangażowana w prace Ligi Narodów jako tzw. półstały członek Rady Ligi (w latach 1926–1938), a minister Józef Beck brał udział w kolejnych sesjach (zwyczajnych i nadzwyczajnych) tego gremium.

Z podróży dyplomatycznych polskich polityków w 1936 r. największe znaczenie miała wizyta generalnego inspektora sił zbrojnych gen. Edwarda Rydza-Śmigłego we Francji oraz podróż Becka do Londynu.

STRUKTURA MSZ. PLACÓWKI ZAGRANICZNE

W 1936 r. na czele polskiej dyplomacji stał nadal Józef Beck, piastujący urząd ministra od 2 listopada 1932 r. W warunkach dekompozycji obozu rządzącego po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego Beckowi udało się utrzymać daleko idącą niezależność w zakresie kształtowania i realizowania polityki zagranicznej, w czym pomocna mu była opinia osoby starającej się wprowadzać w życie wytyczne zmarłego marszałka. Dyplomacją kierował Beck w sposób suwerenny, mimo że jego polityka – zwłaszcza wobec Niemiec – była krytykowana nie tylko przez opozycję, lecz wywoływała zastrzeżenia nawet w części sanacyjnych elit.

Zastępcą ministra był podsekretarz stanu Jan Szembek, doświadczony dyplomata zawodowy ze szkoły austriackiej, mianowany na to stanowisku trzy dni po nominacji Becka. Coraz większą rolę odgrywał dyrektor Gabinetu Ministra Spraw Zagranicznych Michał Łubieński, sprawujący tę funkcję od kwietnia 1935 r. (po Romanie Dębickim). W skład Gabinetu Ministra (sym­bol: G.M.) oprócz najważniejszego referatu politycznego (G.M.P.) wchodziły również referat szyfrów, referat funduszu specjalnego oraz, kierowany przez Władysława PobógMalinowskiego, referat archiwalny (do maja także referat prawny, kierowany przez Władysława Kulskiego).

Formalnie najważniejszą komórką w strukturze resortu był Departament Polityczno-Ekonomiczny (D.P.). Pewną osobliwością tego departamentu był brak dyrektora. Od 1934 r. trzej naczelnicy wydziałów mieli tytuły wicedyrektorów. Oni też (Józef Potocki, Tadeusz Kobylański i Tadeusz Gwiazdoski) zaliczani byli do szczupłego grona najbliższych współpracowników Józefa Becka. Zaufaniem ministra cieszył się także dyrektor Departamentu Konsularnego Wiktor Tomir Drymmer, pełniący jednocześnie obowiązki dy­rektora Biura Personalnego (B.Pers.). Drymmer uchodził za „szarą eminencję” MSZ; zagadnieniami ściśle politycznymi w zasadzie nie zajmował się.

Departament Polityczno-Ekonomiczny składał się z pięciu wydziałów. W kierowanym przez wicedyrektora Tadeusza Gwiazdoskiego Wydziale Organizacji Międzynarodowych (P.I.) znajdowały się referaty: Ligi Narodów i organizacji międzynarodowych (wkrótce przemianowany na referat Ligi Narodów), spraw mniejszościowych, morski, wyznań, spraw komunika­cyjnych i granicznych, a także, stworzony w 1936 r., referat kongresowy. Kompetencje tego wydziału obejmowały również m.in. zagadnienia Wolnego Miasta Gdańska, a także relacje Polski ze Stolicą Apostolską.

Naczelnikiem Wydziału Zachodniego (P.II) był wicedyrektor departa­mentu Józef Potocki. W skład wydziału wchodziły w 1936 r. referaty: centralno-europejski, anglosaski, zachodni i południowy, a podlegały mu spra­wy relacji z Austrią, Belgią, Francją, Hiszpanią, Holandią, Luksemburgiem, Niemcami, Portugalią, Szwajcarią, Wielką Brytanią z jej dominiami, Włochami, a także z państwami obu Ameryk i Afryki (oprócz Egiptu).

Na czele Wydziału Wschodniego (P.III) stał wicedyrektor departamentu Tadeusz Kobylański. Wydział składał się w 1936 r. z referatów: sowieckiego, Środkowej Europy, bałtyckiego, Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Pod wzglę­dem terytorialnym kompetencje wydziału obejmowały stosunki z Albanią, Bułgarią, Czechosłowacją, Danią, Estonią, Finlandią, Grecją, Jugosławią, Litwą, Łotwą, Norwegią, Rumunią, Szwecją, Węgrami, ZSRR oraz Afganistanem, Chinami, Irakiem, Iranem, Japonią, Tajlandią (Syjamem), Turcją, krajami Półwyspu Arabskiego, Palestyną i Egiptem.

Do 30 kwietnia istniał w MSZ Wydział Traktatowy (P.V; wydział P.IV został zlikwidowany podczas wcześniejszej reorganizacji), kierowany przez Juliana Makowskiego (zastępcą był Michał Potulicki) i podzielony na referaty: umów dwustronnych, umów zbiorowych, prac kongresowych, tłumaczeń. 1 maja komórka ta została przemianowana na Wydział Prawny (zachowano symbol P.V). Naczelnikiem został Władysław Kulski, dotychczasowy szef referatu prawnego w Gabinecie Ministra Spraw Zagranicznych, a zastępcą – Michał Potulicki. Wydział Prawny składał się z referatów: polityczno-praw­nego, ogólno-prawnego i traktatowego.

Wydziałem Prasowym (P.VI) kierował Wiktor Skiwski. Wydział podzie­lono na referaty: prasy polskiej, zachodni, wschodni, informacyjny, ewidencji (referat ten w 1936 r. zlikwidowano) oraz propagandy.

Samodzielne stanowisko w Departamencie Polityczno-Ekonomicznym zajmował od 1935 r. Radca Ekonomiczny (R.E.), którym był Jan Wszelaki, dysponujący niewielkim, liczącym kilku urzędników biurem.

Departament Konsularny (D.K.), z dyrektorem Wiktorem Tomirem Drymmerem, obejmował od 1933 r. trzy wydziały: polityki emigracyjnej (E.I), Polaków za granicą (E.II) oraz opieki prawnej (E.III).

Dyrektorem Departamentu Administracyjnego (D.A.) był Stanisław Schimitzek. Komórka ta składała się z dwóch wydziałów: Budżetowego (A.II) i Gospodarczego (A.III).

Osobne miejsce w strukturze MSZ zajmowały Protokół Dyplomatyczny (P.D.) z dyrektorem Karolem Romerem (zastępca: Aleksander Łubieński), składające się z dwóch referatów (ogólny i orderowy) oraz wspomniane już Biuro Personalne, liczące trzy referaty (pracowników kontraktowych, funk­cjonariuszów niższych oraz ewidencji, personelu etatowego, organizacyjny i wyszkolenia).

Spośród polskich przedstawicielstw dyplomatycznych osiem miało w 1936 r. rangę ambasad. Były to placówki w Paryżu (ambasador Alfred Chłapowski, zastąpiony 20 czerwca przez Juliusza Łukasiewicza), Londynie (Edward Raczyński), Berlinie (Józef Lipski), Moskwie (Łukasiewicz, odwo­łany 20 czerwca, Wacław Grzybowski, mianowany 1 lipca), Rzymie (Alfred Wysocki), Waszyngtonie (Stanisław Patek, odwołany 30 kwietnia, Jerzy Po­tocki, mianowany 15 maja), Ankarze (Jerzy Potocki, odwołany 15 maja, Michał Sokolnicki, mianowany 1 czerwca) i przy Stolicy Apostolskiej (Włady­sław Skrzyński). Osobno należy wymienić Delegację RP przy Lidze Narodów (kierowaną przez Tytusa Komarnickiego), a także Komisariat Generalny RP w Wolnym Mieście Gdańsku (z Kazimierzem Papée, odwołanym 15 grudnia, i Marianem Chodackim, mianowanym 16 grudnia). Pozostałe przedstawiciel­stwa dyplomatyczne miały rangę poselstw. Spośród nich największe znaczenie dla polskiej polityki zagranicznej miały placówki w Pradze (do 16 grudnia Marian Chodacki jako chargé d’affaires i Kazimierz Papée mianowany posłem 16 grudnia), Bukareszcie (Mirosław Arciszewski), Budapeszcie (Stanisław Łepkowski, zastąpiony 15 maja przez Leona Orłowskiego), Wiedniu (Jan Gawroński) i Brukseli (Tadeusz Jackowski). W specyficznych warun­kach wojny domowej funkcjonowało w drugiej połowie roku poselstwo w Madrycie.

Stale rozbudowywany był aparat konsularny, sieć konsulatów etatowych uzupełniały konsulaty honorowe. Utrzymująca się wcześniej niezależność konsulatów od ambasadorów i posłów została zniesiona. W dziedzinie politycznej oraz pod względem reprezentacyjnym podporządkowane były placówkom dyplomatycznym, w kwestiach czysto fachowych podlegały jednak, jak wcześniej, Departamentowi Konsularnemu [1] .

PODSTAWA WYBORU I ZASADY EDYCJI

W wyniku wydarzeń II wojny światowej polskie akta dyplomatyczne uległy częściowemu zniszczeniu i rozproszeniu[2]. Obecnie dokumentacja ta przechowywana jest w kilku ośrodkach, a zdecydowana większość materiałów archiwalnych MSZ jest dostępna w zbiorach Archiwum Akt Nowych (AAN) w Warszawie. Niewielka część dokumentów wytworzonych w 1936 r. znaj­duje się m.in. w Instytucie Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego w Londynie, Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku oraz w Instytucie Hoovera przy Uniwersytecie Stanforda w Stanach Zjednoczonych (część materiałów z Instytutu Hoovera dostępna jest w formie mikrofilmów w AAN). Nie można wykluczyć, że niektóre dokumenty MSZ spoczywają także w innych miejscach; pewna ich liczba wciąż znajduje się w archiwach rosyjskich, lecz jedynie część jest udostępniana.

Dokumenty publikowane w tym tomie pochodzą w olbrzymiej większości z AAN; uwzględniono przy tym także znajdujące się w AAN mikrofilmy akt z Instytutu Hoovera. Przeprowadzono również kwerendę w londyńskim archiwum Instytutu Sikorskiego. Poszukiwania w zbiorach nowojorskiego Instytutu Józefa Piłsudskiego przeprowadził Piotr Długołęcki.

Kilkadziesiąt zamieszczonych w niniejszym tomie dokumentów zostało opublikowanych wcześniej (niektóre z nich ukazały się jedynie w tłumaczeniu na angielski lub rosyjski), lecz zdecydowaną większość stanowią inedita. Informacje o edycji wcześniejszej umieszczono pod dokumentem, a zapis bibliograficzny podano w wersji skróconej. Zastosowano następujące skróty:

– Diplomat in Berlin – Wacław Jędrzejewicz (red.), Diplomat in Berlin 1933–1939. Papers and Memoirs of Józef Lipski, Ambassador of Poland, Columbia University Press, New York – London 1968;

DTJS – Tytus Komarnicki (red.), Diariusz i teki Jana Szembeka (1935–1945), t. II, Polish Research Centre – Polski Ośrodek Naukowy w Londynie, London 1965;

Dyplomata w Paryżu – Wacław Jędrzejewicz, Henryk Bułhak (red.), Juliusz Łukasiewicz, Dyplomata w Paryżu 1936–1939, Instytut Historii PAN, Warszawska Oficyna Wydawnicza „Gryf”, Warszawa 1995;

Raport dyplomatyczny – Jerzy Tomaszewski, Raport dyplomatyczny o położeniu Żydów polskich w Niemczech na początku 1936 r., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1978, nr 2/106, s. 101–109;

Sekrety – Lew F. Sockow (red.), Sekrety pol’skoj politiki. Sbornik dokumientow (1935–1945), Służba wnieszniej razwiedki Rossijskoj fiedie­racii, Archiw CWR Rossiji, Moskwa 2009.

Do druku w niniejszym tomie zakwalifikowano łącznie 411 dokumentów. 

Przyjęto zasadę publikowania wyłącznie na podstawie oryginałów. Prze­druków za wcześniejszymi edycjami niniejszy tom, zgodnie z zasadami przyjętymi w tej serii, nie zawiera. Zrezygnowano z zamieszczania tekstów traktatów, umów, komunikatów i przemówień. Z konieczności, podykto­wanej ograniczoną objętością tomu, skoncentrowano się na problematyce politycznej, a zagadnienia wojskowe czy gospodarcze musiały znaleźć się w tomie incydentalnie. Na kształt tomu rzutował również stan zachowania zasobu. Przykładowo, odnaleziono jedynie nieliczne materiały do dziejów stosunków z ZSRR, Czechosłowacją czy Węgrami. Także polityczne relacje z państwami zachodniej hemisfery nie mogły zostać w niniejszym tomie udokumentowane w sposób zadowalający.

Dokumenty publikuje się w układzie chronologicznym. Nie zawsze jednak udało się ustalić dokładną datę ich wytworzenia. Notatki z rozmów, prze­prowadzonych danego dnia, ale pozbawione dokładnej daty sporządzenia, zamieszczano z datą przybliżoną umieszczoną w nawiasie (z reguły po dniu, w którym miała miejsce rozmowa). W kilku przypadkach możliwe było podanie jedynie miesiąca – w tej sytuacji dokument uszeregowano chro­nologicznie na końcu danego miesiąca. W przypadku trzech dokumentów znana jest jedynie roczna data wytworzenia; dokumenty te zostały umieszczo­ne na końcu tomu.

W tzw. główce publikowanego dokumentu podano dzienną (lub przy­bliżoną) datę powstania, rodzaj dokumentu oraz wystawcę i adresata. Przy szyfrogramach wysyłanych z placówek z podawania adresata rezygnowano, gdyż w przypadku tego rodzaju dokumentów głównym adresatem była cen­trala. Rezygnowano także z każdorazowego podawania nazwisk, ograniczając się do wymienienia funkcji (wyjątki od tej zasady są nieliczne). Informacje o pochodzeniu dokumentu (nazwa archiwum i zespołu oraz numer sygnatury archiwalnej) znajdują się w metryczce pod publikowanym tekstem. Tamże umieszczono również informacje o ewentualnej wcześniejszej publikacji dokumentu.

Starano się publikować dokumenty w całości. Wyjątków od tej reguły jest zaledwie kilka – wszystkie skróty zostały zaznaczone nawiasem kwadratowym, a w przypisie znajduje się informacja o treści pominiętych fragmentów. Nie przedrukowuje się także nagłówków w papierze listowym, pisemnych ele­mentów formularza, pieczęci kancelaryjnych, formuł typu „za zgodność”, informacji o liczbie egzemplarzy. Z reguły pomijano też rozdzielnik, a informa­cje, dokąd (poza centralę) przesłane zostały kopie dokumentu, przenoszono do przypisów. Nie podawano także informacji o kopiach publikowanego dokumentu, które znaleziono w innych zespołach lub archiwach. Zachowy­wano natomiast adnotacje dotyczące klauzuli tajności.

Liczba przypisów merytorycznych musiała zostać ograniczona, niemniej jednak starano się podawać podstawowe informacje o niewyjaśnionych kwe­stiach występujących w tekście. Nie powtarzano tych wiadomości, w niektó­rych przypadkach stosowano jednak odesłania do przypisów umieszczonych wcześniej. Zrezygnowano z odsyłania do literatury przedmiotu i innych edycji źródłowych. Występujące w przypisach daty dzienne, gdy nie podano inaczej, dotyczą 1936 r. Przypisy oryginalne, występujące w niektórych dokumentach, umieszczono między przypisami rzeczowymi i oznaczono kolejno x, xx itd. Zrezygnowano w zasadzie z przypisów osobowych, informacje o funkcjach pełnionych w 1936 r. przez wymienione w dokumentach postaci zawiera indeks osobowy.

W styl dokumentu nie ingerowano. Nie tłumaczono fragmentów w języ­kach obcych. Na tekstach publikowanych dokumentów wprowadzono ozna­czenia literowe, informujące o cechach formalnych (podkreślenia odręczne, przekreślenia, fragmenty nieczytelne lub niezrozumiałe, nieczytelne podpisy itp.). Odręczne dopiski lub komentarze wyróżniono kursywą i oznaczeniami literowymi, pomijano jednak dopiski z okresów późniejszych, powstałe np. w związku z przeredagowaniem tekstu.

W tomie zastosowano następujące literowe oznaczenia tekstu:

a...a

 tak w tekście 

b...b 

komentarz odręczny

c...c

odręczna poprawka w tekście lub dopisek

d...d

podkreślenie odręczne

e...e

zakreślone na marginesie

f...f

podpis odręczny

g...g

podpis nieczytelny

h...h

przekreślone

i...i

tekst nieczytelny

j...j

znak zapytania


KOREKTA JĘZYKOWA

Korektorskie ingerencje w oryginalny tekst ograniczono do niezbędnego minimum. Pozostawiono rozbieżności w ortografii, częste szczególnie w od­niesieniu do pisowni łącznej i rozdzielnej, a także pisowni i/j w takich wyra­zach jak Anglia/Anglja lub aliant/aljant. Mimo prób ujednolicenia ortografii utrzymywały się wówczas jeszcze różnice regionalne, które zostały zniesione dopiero w wyniku postanowień Komitetu Ortograficznego Polskiej Akademii Umiejętności z lat 1935–1936 [3]. W publikowanych materiałach uzupełniono polskie znaki diakrytyczne, poprawiono bez zaznaczania oczywiste błędy lite­rowe, ortograficzne, interpunkcyjne. Nieliczne dopiski odredakcyjne i uzu­pełnienia dokumentów oznaczano nawiasami kwadratowymi.

Zachowano wielkie i małe litery w formie, w jakiej występowały w ory­ginałach. Nie poprawiano także usterek związanych z odmianą nazwisk, pozostawiono też występujące w dokumentach ich nieprawidłowe wersje, w tym – spolonizowaną formę nazwisk rosyjskich, czeskich, litewskich. Pra­widłową pisownię zawiera indeks osobowy, odnotowano w nim także niektóre występujące w dokumentach błędne zapisy nazwisk obcych, z odesłaniem do wersji poprawnej.

PODZIĘKOWANIA

Za udzieloną pomoc chcę podziękować pracownikom archiwów, w któ­rych przeprowadzałem kwerendy: Archiwum Akt Nowych, Instytutu Pol­skiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie i Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Spośród osób, z których wiedzy i życzliwości skorzystałem, osobne słowa podziękowania pragnę skierować do recenzentów – prof. Małgorzaty Gmurczyk-Wrońskiej i prof. Jerzego Tomaszewskiego oraz redaktora naczelnego serii – prof. Włodzimierza Borodzieja. Wyrazy wdzięcz­ności należą się także profesorom: Stanisławowi Sierpowskiemu, Jerzemu W. Borejszy, Józefowi Łaptosowi oraz Jindoichowi Dejmkowi z Pragi, a także doktorowi Janowi Stanisławowi Ciechanowskiemu. 

Stanisław Żerko

__________

[1] P. Łossowski, Dyplomacja Drugiej Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Sejmowe, War­szawa 1992; J. Łaptos, Organizacja, personel i funkcjonowanie polskiego Minister­stwa Spraw Zagranicznych w latach 1918–1939, w: Z dziejów polityki i dyplomacji polskiej, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1994; W. Michowicz, Organizacja polskiego aparatu dyplomatycznego w latach 1918–1939, w: Historia dyplomacji polskiej, t. IV, 1918–1939, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995; Rocznik służby zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej w/g stanu na 1 kwietnia 1936, MSZ, Warszawa 1936; Rocznik służby zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej w/g stanu na 1 kwietnia 1937, MSZ, Warszawa 1937. 

[2] Więcej na ten temat: S. Żerko (red.), Polskie dokumenty dyplomatyczne. 1939 sty­czeń–sierpień, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2005, s. XI i n.; tamże dalsza literatura. 

[3] E. Polański, Reformy ortografii polskiej – wczoraj, dziś, jutro, w: „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, z. 60, 2004 r., s. 29–46.



Pliki do pobrania:
    podziel się:
    facebook
    twitter
    gogole+
    linkedin
     
    Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
    Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
    Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij